Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu obchodzony jest w rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu został ustanowiony w 2005 roku przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, aby uwrażliwiać przyszłe pokolenia na tragedię Holokaustu i zapobiegać w ten sposób aktom ludobójstwa w przyszłości. 

Europejska Sieć Pamięć i Solidarność powstała w 2005 roku z inicjatywy ministrów kultury Niemiec, Polski, Słowacji i Węgier. W 2014 roku dołączyła także Rumunia. Status obserwatora mają w organizacji Austria i Czechy. Zadaniem Sieci jest badanie, dokumentowanie oraz upowszechnianie wiedzy na temat historii Europy XX wieku i sposobów jej upamiętniania ze szczególnym uwzględnieniem okresu dyktatur, wojen i społecznego sprzeciwu wobec zniewolenia.

Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innej narodowości.

13 lipca 2000 roku zmarł się Jan Karski, a właściwie Jan Kozielewski - żołnierz, kurier Tajnego Państwa Podziemnego, świadek Holokaustu, odznaczany najwyższymi odznaczeniami państwowymi – w tym polskim Orderem Orła Białego i amerykańskim Medalem Wolności. Wzór polskiego patrioty. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Jan Karski to bez wątpienia jedna z najważniejszych postaci XX wieku – nie tylko polskiej historii. Zbierając materiały zdjęciowe na temat zagłady Żydów, dwukrotnie przedostał się do warszawskiego getta, a  także do obozu przejściowego w Izbicy. Materiały te mogły zmienić bieg historii. Stałoby się tak, gdyby najbardziej wpływowi politycy na Zachodzie inaczej potraktowali jego raport o zagładzie, który najsłynniejszy emisariusz państwa podziemnego przywiózł z okupowanej Polski. Karski widział, i wiedział, o faktach tak wstrząsających na temat Holokaustu, że wielu – zwłaszcza za Atlantykiem – nie mieściły się one po prostu w głowie.

Dzięki informacjom przekazywanym przez Karskiego alianci już  w 1942 r. mieli świadomość, że miliony Polaków i Żydów skazanych jest na zagładę. Mówili Karskiemu: „Ani polskie, ani tym bardziej żydowskie podziemie nie jest w stanie temu zapobiec. Cała odpowiedzialność spoczywa na potężnych aliantach. – On zaś – Niech żaden przedstawiciel w Lidze Narodów nie śmie się tłumaczyć, że nie wiedział, co się tu dzieje! Rzeczywista pomoc może nadejść tylko z zewnątrz! To miałem przekazać wolnemu światu”. I przekazał. Wszyscy: Eden, Churchill, czy Roosevelt mówili to samo: „Nic nie możemy zrobić”. Niby nie kwestionowano rzetelności dostarczonych przez polskiego kuriera informacji, ale prawdziwy do nich stosunek oddają słowa ówczesnego przewodniczącego Sądu Najwyższego USA, też Żyda: „Wiem, że pan nie kłamie, ale nie mogę uwierzyć w to, co pan mówi. To przechodzi ludzką wyobraźnię”. Karski do dziś jest dla Zachodu wielkim wyrzutem sumienia.

Musimy czynić wszystko - to nie tylko obowiązek polityków, ale i wszystkich ludzi. Aby straszliwe wydarzenia, jakie stały się tutaj nigdy więcej na świecie nie miały miejsca. To nie tylko element przestrzegania prawa międzynarodowego, ale także edukacja młodzieży we wszystkich krajach - Polsce, Izraelu, całej Europie i na świecie. Jestem ogromnie dumny i wzruszony, że jest tu dziś ze mną pani Zofia Pilecka, córka rtm. Pileckiego, że jest ze mną Marysia Jopek, uczennica liceum, która wygrała konkurs na pracę pt. „Czym jest dziś dla mnie Auschwitz?”. To edukacja ma spowodować, że Auschwitz będzie teraźniejszością w świadomości młodych ludzi - by ani za naszych czasów, ani przyszłych pokoleń, taka tragedia nie miała miejsca. W tym wszystkim niezwykle istotna jest prawda. Historia wtedy tworzy element dobrego współżycia między narodami, kiedy jest oparta o prawdzie. Głoszenie prawdy to zadanie wszystkich: Polaków, jako (…) tych, którzy także byli w tych obozach i znają prawdę o Holokauście. To obowiązek Izraela, który tak straszliwie ucierpiał jako naród w sposób nie do opisania. Ta prawda musi być światu głoszona - o tym, że były to niemieckie nazistowskie obozy, kto był ich ofiarami, a kto sprawcami mordu. To wielkie zadanie, które jest i będzie realizowane. - powiedział Prezydent RP Andrzej Duda, w czasie swojego dzisiejszego przemówienia podczas uroczystości 71. rocznicy wyzwolenia Auschwitz.

Nauka, jaką dla potomnych zostawił Jan Karski, jest i dziś bardzo aktualna: Polacy muszą liczyć na siebie, bo sprawa polska w polityce wielkich mocarstw zawsze miała trzeciorzędne znaczenie.