Dokładnie 100 lat temu rozpoczął się konflikt zbrojny, określany mianem I wojny światowej. W latach 20-tych i 30-tych XX wieku nazywano go Wielką Wojną ze względu na ogromny zasięg i intensywność działań wojennych największych od czasów napoleońskich. Stronami konfliktu były państwa ententy tj. Wielka Brytania, Francja, Rosja, Serbia, Japonia, Włochy (od 1915 r.), a od 1917 r. także Stany Zjednoczone i mocarstwa centralne czyli Austro-Węgry i Niemcy popierane przez Imperium Osmańskie czyli Turcję i Bułgarię. Wojna toczyła do listopada 1918 roku, obejmując Europę, Azję i Afrykę całkowicie zmieniając ówczesny świat. Uważa się ją za pierwszą wojnę nowoczesną gdzie ścierała się XX-wieczna technika i przestarzała XIX-wieczna strategia wojenną oraz pierwszy konflikt totalny, w który została wciągnięta ludność cywilna. Wojna była także katalizatorem wielkich zmian politycznych w Europie takich jak Rewolucja Październikowa i powstanie państw narodowych, w tym niepodległego państwa polskiego. Nie jest przesadą stwierdzenie, że przeformowała świat kończąc dominację zachodnich mocarstw europejskich, ale również pokazała ogromną skalę okrucieństwa i pochłonęła miliony istnień ludzkich.

Bezpośrednią przyczyną wybuchu I wojny światowej był zamach w Sarajewie w Bośni, dokonany 28 czerwca 1914 r. przez nacjonalistę serbskiego Gavrilo Principa, w wyniku którego zginął arcyksiążę Franciszek Ferdynand, następca tronu austriackiego i jego żona. Była to jednak tylko iskra zapalna, bo napięta sytuacja w Europie od wielu lat groziła konfliktem zbrojnym, a kraje uprzemysłowione mocno dążyły do rozszerzania swoich wpływów. Niemałe znaczenie miały również spory dotyczące kolonii zamorskich, rynków zbytu, sprzeczność interesów ówczesnych mocarstw i żądza rewizji granic. W Niemczech szybko rozwijał się  przemysł m.in. zbrojeniowy, a w raz z nim przekonanie o wielkości i potrzeba potwierdzenia dominacji na arenie międzynarodowej. Kraje europejskie nie starały się łagodzić istniejących napięć, więc uruchomienie machiny wojennej nastąpiło szybko i zaskoczyło wielu  intensywnością konfliktu. Ironią losu był fakt, że wojna była w pewnym sensie aktem zemsty za śmierć arcyksięcia, który sam był przeciwnikiem konfliktu zbrojnego w Europie, a mordercą był przedstawiciel narodu, który pod rządami arcyksięcia miał zostać trzecim "narodem rządzącym" i współdecydować o losach Monarchii Austro-Węgierskiej.

Równo miesiąc po zamachu 28 lipca 1914 r. Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii wobec niespełnienia warunków ultimatum wystosowanego po zamachu i w tym momencie zaczęła działać „zasada domina”, wywołana skomplikowanym systemem sojuszy międzynarodowych. W obronie Serbii Rosja zorganizowała mobilizacje przeciw Monarchii Austro-Węgrierska. Tę z kolei poparły Niemcy i już 1 sierpnia wypowiedziały wojnę Rosji, a dwa dni później Francji, a następnie pogwałciły neutralność Belgii wkraczając na jej terytorium bez zgody na przemarsz. Wojnę rozpoczęło w sumie 8 państw, a w czasie jej trwania wciągniętych zostało dalszych 25. Była inna od wszystkich poprzednich gdyż zastosowano nowe rodzaje broni: granaty, czołgi, samoloty i łodzie podwodne. Użyto zupełnie nieznanych dotąd środków masowego rażenia -  gazów bojowych. Na froncie wschodnim wojna miała charakter manewrowy, na zachodnim – pozycyjny, okopy ciągnęły się od kanału La Manche po granicę szwajcarską. Udział żołnierzy zawodowych był tu niewielki. Gros stanowili powołani i niewyszkoleni ochotnicy, których wabiono sławą i chwałą. W koloniach wcielano do wojska miejscową ludność, z przeznaczeniem na mięso armatnie. W ciągu czterech lat walki śmierć poniosło 10 milionów ludzi, 22 miliony osób zostało rannych, a aż 8 milionów zostało kalekami. Część tych, którzy ocaleli, dotknęła bieda oraz głód, a wkrótce po zakończeniu wojny wycieńczona Europa przeżyła epidemię grypy „hiszpanki”, która zabiła kolejne miliony.

Konsekwencją wojny było ogromne spustoszenie kontynentu europejskiego i nowa mapa świata. Rozpadła się monarchia austrio-węgierska i na niepodległość wybiło się szereg tworzących ją wcześniej państw, w tym Polska. Austria stała się republiką i utraciła mocarstwową pozycje i polityczne znaczenie. Dokonał się nowy podział kolonii, wytyczone zostały granice w Azji i w Afryki. Przestała istnieć carska Rosja i wkrótce powstało pierwsze państwo komunistyczne- Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Wykorzystano fragmenty tekstu pt. „I wojna światowa” autorstwa Reginy Mikielewicz, Mariana Lipińskiego i Filipa Germana  http://akcenty.de/wojna-swiatowa/