5 sierpnia 2014 w Ambasadzie Kanady w Warszawie, Pamela Isfeld, Chargé d’affaires a.i. Ambasady Kanady otworzyła wystawę upamiętniającą pomoc lotników kanadyjskich podczas drugiej wojny światowej dla uczestników Powstania Warszawskiego przeciw okupantom niemieckim, które rozpoczęło się 1 sierpnia i trwało do 3 października 1944 roku. Celem tej wystawy, która jest umieszczona na odgrodzeniu ambasady, jak zaznaczyła pani Isfeld podczas otwarcia wystawy, jest przypomnienie Polakom, że „Polska nie była sama podczas Powstania Warszawskiego, i nie jest sama teraz”. Wśród 18 plansz wystawowych przygotowanych przez Ambasadę Kanady we współpracy z Piotrem Śliwowskim – Kierownikiem Działu Historycznego Muzeum Powstania Warszawskiego, jedenaście opowiada o bohaterskiej załodze „Dąbrowskiego Halifaxa” JP-276A. Na otwarcie tejże wystawy została zaproszona delegacja z Dąbrowy Tarnowskiej na czele z Z-cą Burmistrza – Markiem Minorczykiem, Edwardem Orwatem oraz Krzysztofem Orwatem – Kierownikiem Promocji Urzędu Miejskiego w Dąbrowie Tarnowskiej. 

Dokładnie 70 lat temu, samolot Halifax JP 276 A, lecący ze zrzutami dla Polaków, został zestrzelony nad Dąbrową Tarnowską. Załoga kanadyjska z kapitanem Arnoldem Blynnem zginęła w tej katastrofie. Piloci kanadyjscy zostali pochowani potajemnie na dąbrowskim cmentarzu a po zakończeniu wojny ekshumowani do Kwatery Żołnierzy Alianckich na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Wydobyte po ponad 60 latach z miejsca katastrofy szczątki samolotu oraz przedmioty osobiste, znajdują się w Muzeum Powstania Warszawskiego oraz Ośrodku Spotkania Kultur w Dąbrowie Tarnowskiej.

Wystawa „Kanadyjscy lotnicy na pomoc powstańczej Warszawie” przedstawia historię ostatniego lotu Halifaxa JP 276 A oraz żmudną pracę nad identyfikacją szczątków samolotu oraz jej załogi kilkadziesiąt lat później. Upamiętnia również historię ostatniego lotu samolotu Liberator, pilotowanego przez kapitana George’a MacRae, który został zestrzelony nad Warszawą 13 sierpnia 1944 r. (na terenie obecnego parku Skaryszewskiego) podczas misji pomocy dla powstańczej Warszawy. Wśród gości na otwarciu wystawy znaleźli się przedstawiciele państw Wspólnoty Brytyjskiej uczestniczących w misjach pomocowych: Wielkiej Brytanii, Irlandii, Australii, Nowej Zelandii i Południowej Afryki oraz USA. Obecni byli również przedstawiciele polsko-kanadyjskiej grupy parlamentarnej, zastępca Burmistrza Dąbrowy Tarnowskiej, któremu towarzyszył Edward Orwat – naoczny świadek katastrofy Halifaxa JP 276 A w 1944 roku oraz żołnierze kanadyjscy stacjonujący obecnie w Świdwinie w ramach akcji NATO. Gościem była też pani Alexandra Richie, kanadyjski historyk, autorka bestselleru „Warszawa 1944”. Dużym zainteresowaniem cieszyła się także, przekazana przez Burmistrza Marka Minorczyka, książka wydana staraniem Urzędu Miejskiego w Dąbrowie Tarnowskiej i Dąbrowskiego Domu Kultury – „Ostatnia misja Kapitana Blynna” autorstwa Dariusza Janusia. Burmistrz Dąbrowy Tarnowskiej w rozmowie z Attaché Sił Zbrojnych Kanady Pułkownikiem Danielem Geleynem, zaprosił na coroczny Apel Poległych, który odbywa się przy pomniku Bohaterskiej Załogi Halifaxa JP-276A RCAF w rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego.

Szczególnie wzruszająca była obecność weteranów Powstania Warszawskiego, którzy przybyli z Kanady do Warszawy na oficjalne obchody 70-lecia wybuchu powstania. W gronie tym był Stefan Meissner, autor książki o Powstaniu „Krzyknęli: Wolność!”. Wszyscy obecni podkreślali konieczność zaprezentowania tej wystawy nie tylko w innych miastach w Polsce, ale również w Kanadzie – zarówno dla Polonii jak i Kanadyjczyków. Mamy nadzieję, że wystawa ta będzie zaprezentowana także w Dąbrowie Tarnowskiej i wraz ze szczątkami bombowca, ścieżką edukacyjną o nim, wydanej książce oraz corocznym uroczystościom na dąbrowskim Cmentarzu Parafialnym przyczyni się do rozpowszechnienia wiedzy o roli, bohaterstwie i ofierze lotników alianckich na rzecz Powstania Warszawskiego.

[Pokaz slajdów]