1 grudnia na całym świecie, odbywają się konferencje oraz akcje edukacyjne dotyczące profilaktyki HIV/AIDS. Obchody Światowego Dnia AIDS są szansą dla ludzi na całym świecie, aby zjednoczyć się w walce z HIV, pokazać swoje wsparcie dla osób żyjących z HIV i upamiętnić zmarłych z powodu AIDS. Międzynarodowym symbolem pamięci solidarności dla osób żyjących z HIV jest czerwona kokardka. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ustanowiła 1 grudnia Światowym Dniem AIDS w 1988 r. W związku ze skalą pandemii, w tym samym roku Zgromadzenie Ogólne ONZ wyraziło swoją troskę, podkreślając znaczenie obchodów tego dnia. Hasło trwającej do 2015 roku czteroletniej kampanii, to „Getting to zero – dążymy do zera. Zero nowych zakażeń HIV. Zero zgonów z powodu AIDS. Zero dyskryminacji.”

HIV, czyli wirus zespołu nabytego niedoboru odporności, powoduje stopniowe niszczenie układu odpornościowego. Sprawia to, że organizm staje się bezbronny i zagrażają mu drobnoustroje, które nie powodują chorób u osób niezakażonych. Są to tzw. infekcje oportunistyczne; rozpoznanie jednej z takich chorób u osoby zakażonej HIV definiuje się jako AIDS. Na świecie żyje 35 milionów ludzi z HIV, co roku 1,5 miliona umiera na AIDS.

Problem HIV/AIDS wciąż jest aktualny, również w naszym kraju, gdyż liczba zakażeń HIV systematycznie wzrasta. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny, od 1985 r. do końca sierpnia 2014 r. wykryto w Polsce 18 209 zakażeń HIV, jednak szacuje się, że z wirusem żyje ok. 37 tys. osób, więc co druga osoba żyjąca z HIV nie wie, że jest zakażona i może nieświadomie zakażać innych. Spośród osób zarażonych HIV i żyjących w Polsce jak dotąd na AIDS zachorowały 3 tys. 163 osoby; 1 tys. 283 osoby zmarły. Zdaniem specjalistów sytuacja epidemiologiczna w Polsce jest stabilna - rocznie wykrywa się ok. tysiąca nowych zakażeń.

Wbrew obiegowej opinii, na ryzyko zakażenia HIV narażeni mogą być wszyscy – bez względu na wiek, płeć, orientację seksualną, religię i rasę. W większości przypadków do zakażenia dochodzi w trakcie ryzykownych kontaktów seksualnych, dlatego - jak podkreślają eksperci - najskuteczniejszym sposobem przeciwdziałania zakażeniu jest unikanie ich oraz zachowywanie wierności wobec stałych partnerów.

Choć szacuje się, że w ostatnim samym roku na świecie zakaziło się wirusem HIV ok. 2,1 mln kolejnych osób, to jednak było ich o ok. 38 proc. mniej niż w roku 2001 r., co może napawać optymizmem. Zmniejszyła się także liczba zgonów spowodowanych AIDS - w 2013 r. z powodu tej choroby zmarło ok. 1,5 mln osób - to o 35 proc. mniej niż w 2005 r., tj. w szczycie epidemii. Według najnowszych danych UNICEF, w latach 2005-2013 udało się uchronić 1,1 mln dzieci do 15. roku życia przed zakażeniem wirusem HIV - liczba nowych zakażeń zmalała w tym okresie o ponad 50 proc. Największy spadek - o ponad połowę - zanotowano w ośmiu afrykańskich państwach: Malawi, Etiopii, Zimbabwe, Botswanie, Namibii, Mozambiku, Republice Południowej Afryki i Ghanie.

Od wyizolowania wirusa HIV minęło ponad 30 lat, naukowcom dotychczas nie udało się opracować szczepionki zapobiegającej zakażeniu tym wirusem. Istniejące dziś leki pozwalają znacznie wydłużyć życie osób zakażonych i poprawić ich komfort życia, jednak nie pozwalają na całkowite usunięcie wirusa z organizmu - hamują jedynie namnażanie się wirusa lub utrudniają jego wnikanie do komórek. Wciąż trwają prace nad nowymi medykamentami. Według danych przedstawionych ostatnio przez prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych Wojciecha Matusewicza, na świecie trwają badania kliniczne nad 33 szczepionkami, 56 lekami przeciwwirusowymi, czterema immunomodulatorami (regulatorami odpowiedzi immunologicznej organizmu na infekcję), trzema terapiami genowymi i dwoma lekami antynowotworowymi (w przebiegu AIDS notuje się ich rozwój).

Według Wspólnego Programu Narodów Zjednoczonych ds. HIV/AIDS nazwanego UNAIDS by do 2030 r. opanować epidemię AIDS, do 2020 r. należy osiągnąć cel, który w skrócie określany jest jako "90-90-90". Chodzi o to, by do tego roku swój status serologiczny poznało co najmniej 90 proc. zakażonych wirusem, 90 proc. z tych osób otrzymywało leki antyretrowirusowe i by u 90 proc. leczonych na tyle ograniczyć liczbę kopii wirusa, by nie zakażali kolejnych osób. Jak podkreśla UNAIDS, cel ten dotyczy wszystkich - dorosłych i dzieci, mężczyzn i kobiet, bogatych i biednych. Jeśli jego osiągnięcie nie będzie możliwe do 2030 r., liczba zakażeń na świecie będzie wyższa o 3 mln. Również o 3 mln większa będzie też w latach 2020 - 2030 liczba zgonów spowodowanych AIDS.

Choć zwiększenie tempa działań dotyczących zwalczania epidemii AIDS konieczne jest na całym świecie, to - jak zaznacza UNAIDS - jest to szczególnie ważne w 30 krajach, w których w sumie notuje się 89 proc. wszystkich nowych zakażeń. Są wśród nich zarówno kraje o niskich i średnich dochodach (np. Angola, Brazylia, Kamerun, Czad, Chiny, Etiopia, Haiti, Indie, Iran, Jamajka, Kenia, Nigeria, Pakistan, RPA, Sudan Południowy, Ukraina, Wietnam, Zambia), jak i te o dochodach wysokich (Rosja i Stany Zjednoczone).