Dzisiaj mija 153. rocznica wybuchu Powstanie Styczniowego, które objęło swym zasięgiem Królestwo Polskie znajdujące się pod zaborem rosyjskim. Miało charakter wojny partyzanckiej, podczas której stoczono ponad 1200 bitew i potyczek. Powstanie Styczniowe było największym polskim zrywem narodowym w XIX wieku i przyniosło sympatię dla sprawy polskiej na arenie międzynarodowej. Chociaż zakończyło się klęską miało istotny wpływ na utrzymanie polskiej tożsamości nie tylko na terenie zaboru rosyjskiego, ale także w pozostałych dwóch zaborach. Powstanie Styczniowe nie przeszło bez echa w Dąbrowie Tarnowskiej, gdzie Ludwik Zakrzewski organizował grupy chłopskie do działań wyzwoleńczych. Aktywizował środowisko wiejskie i miejskie zyskując przy tym zaufanie ludzi oraz szacunek całego tutejszego społeczeństwa. Pamięć o Zakrzewskim przetrwała do dnia dzisiejszego; dzięki staraniom Związku Dąbrowiaków i osobistemu zaangażowaniu pana doktora Mieczysława Siudzińskiego odnowiony został pomnik tego patrioty.

Przegrana Rosji w wojnie krymskiej (1853-1856) oraz proces jednoczenia Włoch, spowodowały odrodzenie w narodzie polskim nadziei na daleko posuniętą liberalizację. W społeczeństwie polskim narastał zaś coraz silniejszy opór przeciwko caratowi. Znów umysłami zawładnęła idea niepodległości. Organizowano liczne kościelne i uliczne manifestacje patriotyczne, na które władze carskie nierzadko odpowiadały terrorem.Zaczęły się też spontanicznie tworzyć coraz liczniejsze konspiracyjne organizacje niepodległościowe, szczególnie wśród młodzieży gimnazjalnej i akademickiej. Narastanie ruchu niepodległościowego w Królestwie zmusiło cara Aleksandra II do zastosowania środków zaradczych. Nie pozostawiał on jednak żadnych nadziei na autonomię, a jak stwierdził „szczęście Polski polegało na ścisłym zespoleniu z Rosją”. Spowodowało to podgrzanie nastrojów antyrosyjskich, a w dalszej konsekwencji powstanie narodowe.

W dniu wybuchu powstania 22 tycznia 1863 roku sześć tysięcy przeciwników caratu zaatakowało rosyjskie garnizony w Królestwie Polskim. Było to spore zaskoczenie dla szkoły rosyjskiej. Akcja powstańcza nie zdołała naruszyć potencjału militarnego zaborcy, a powstańcy po zdobyciu pewnej ilości broni musieli się wycofać przed przeważającymi siłami Rosjan.. Powstanie rozszerzyło się na prawie cały zabór rosyjski, a następnie na tereny Litwy, Białorusi i Ukrainy. Działania zbrojne trwały do jesieni 1864 r., a tak zwane „państwo podziemne” funkcjonowało do 1865 r. Pomimo klęski militarnej, umocniło ono polską świadomość narodową, miało też wpływ na dążenia niepodległościowe następnych pokoleń. Jednocześnie trudno zapomnieć o ofiarach jakie pochłonęło – zginęło w nim 20 tysięcy Polaków, a dwa razy tyle zostało zesłanych na Syberię. Po jego stłumieniu zlikwidowane zostały resztki autonomii Królestwa Polskiego, wzmożono rusyfikację Polaków i represje wobec nich.