Obchodzimy dziś 98. rocznicę bitwy warszawskiej, nazywanej także „cudem nad Wisłą”, która przesądziła o losach wojny polsko-bolszewickiej. Bitwa trwała od 13 do 25 sierpnia 1920 r. i rozegrana została na przedpolach Warszawy, na przestrzeni 450 kilometrów. W wyniku tych działań wojska polskie pokonały Armię Czerwoną i od tego momentu szala zwycięstwa w wojnie przechyliła się na polską stronę. Przebieg bitwy był dramatyczny i przypominał batalię o Paryż sześć lat wcześniej w czasie I wojny światowej, określanej jako „cud nad Marną”. Bitwa, która ocaliła stolicę Francji przed Niemcami zainspirowała nazwę „cud nad Wisłą”, której po raz pierwszy w debacie publicznej użył Wincenty Witos. Porównanie to nabrało konotacji religijnych, gdyż zwycięstwo nad Armią Czerwoną miało miejsce 15 sierpnia, w dniu Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Królowej Korony Polski. Obecnie dzień 15 sierpnia w Polsce łączy obchody święta liturgicznego ze Świętem Wojska Polskiego. Jest to dzień ustawowo wolny od pracy.

Za architekta i realizatora tej bitwy uznaje się Józefa Piłsudskiego, ale zdaniem niektórych historyków równie ważna była rola generała Tadeusza Rozwadowskiego, szefa Sztabu Generalnego. Plan bitwy zakładał skoncentrowanie jej na przedpolach Warszawy oraz odcięcie rosyjskiego korpusu Gaj-Chana od Armii generała Tuchaczewskiego i ogólne odcięcie sił wroga od zaplecza.

Bitwa zaczęła się 13 sierpnia, ale to dwa dni później trwały najbardziej zacięte walki wojsk polskich z Armią Czerwoną, m.in. pod Radzyminem, Ossowem i Zielonką. Jednym z ważnych działań bitwy warszawskiej było zdobycie 15 sierpnia przez kaliski 203. Pułk Ułanów sztabu 4. armii sowieckiej w Ciechanowie, a wraz z nim – kancelarii armii, magazynów i jednej z dwóch radiostacji, służącej Sowietom do utrzymywania łączności z dowództwem w Mińsku. Żołnierze polscy, za cenę wielkich strat, utrzymali Radzymin i inne miejscowości, odrzucając nieprzyjaciela daleko od swoich pozycji.

Faza obronna bitwy warszawskiej trwała do 16 sierpnia, kiedy to nastąpił przełom. Polacy przełamali wtedy obronę bolszewicką w rejonie Kocka i Cycowa, a następnie zaatakowali wojska bolszewickie nacierające na Warszawę. W efekcie generał Tuchaczewski musiał wycofać się nad Niemen. Wkrótce rozpoczął się rozpaczliwy odwrót Sowietów.

W wyniku bitwy warszawskiej po stronie polskiej zginęło ok. 4,5 tys. żołnierzy, 22 tys. zostało rannych, a 10 tysięcy uznano za zaginionych. Straty radzieckie nie są dokładnie znane, szacowane są na 25 tys. poległych lub ciężko rannych. Przyjmuje się, że 60 tys. walczących po stronie Armii Czerwonej trafiło do polskiej niewoli.

Działania wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. trwały do października. Zawieszenie broni zawarto 12 października, a weszło w życie 18 października 1920 r. Traktat pokojowy wytyczający granicę polsko-radziecką podpisano w Rydze w marcu 1921 r. Bitwa warszawska była prawdopodobnie najważniejszym epizodem militarnym tej wojny. Zdecydowała o zachowaniu niepodległości przez Polskę oraz zatrzymała rozprzestrzenienie się rewolucji bolszewickiej na Europę Zachodnią. Została uznana przez historyków za 18. przełomową bitwę w historii dziejów świata.

Do dziś trwają debaty historyków czy zwycięstwo w tej bitwie było efektem geniuszu taktycznego Piłsudskiego, czy szczęśliwym splotem okoliczności. Retoryka cudu miała służyć umniejszeniu w społecznej świadomości roli, jaką Piłsudski odegrał w tej bitwie. Trudno polemizować z tezą, że okoliczności walk stoczonych w tych decydujących dniach były korzystne dla wojsk polskich, ale Piłsudski był tym, który potrafił je wykorzystać. Z kolei religijność i patriotyzm Polaków motywowały ich do walki z najeźdźcą w 1920 roku. Społeczeństwo polskie okazało wtedy wielkie wsparcie dla walczących żołnierzy.

W Dąbrowie Tarnowskiej patronami dwóch ulic są wybitni dowódcy z czasu wojny polsko – bolszewickiej 1920 roku. Są to: Gen. Marian Kukiel (1855 – 1973), urodzony w Dąbrowie Tarnowskiej i Gen. Józef Haller (1873 – 1960) ur. w Jurczycach k/ Skawiny.

                         (Gen. dyw. Marian Kukiel)                                          (Gen. Józef Haller)

W rocznicę bitwy, która zdaniem wielu historyków przesądziła o losach całego świata, Siły Zbrojne Rzeczpospolitej Polskiej świętują dzień 15 sierpnia od 1992 r. nawiązując do tradycji międzywojennej. Święto Żołnierza ustanowiono bowiem w 1923 r. rozkazem Ministra Spraw Wojskowych gen. broni Stanisława Szeptyckiego, w którym stwierdza się: „W dniu tym wojsko i społeczeństwo czci chwałę oręża polskiego, której uosobieniem i wyrazem jest żołnierz. W rocznicę wiekopomnego rozgromienia nawały bolszewickiej pod Warszawą święci się pamięć poległych w walkach z wiekowym wrogiem o całość i niepodległość Polski. Chociaż po 1945 r. zaniechano obchodów tego dnia i ustanowiono Święto Wojska Polskiego 12 października na pamiątkę bitwy pod Lenino z 1943 r., to jednak nigdy formalnie nie anulowano sierpniowego Święta Żołnierza. Jego przywrócenie usankcjonowała ustawa sejmowa z 30 lipca 1992 r.

15 sierpnia 1992 r. po raz pierwszy od zakończenia II wojny światowej odbyły się centralne obchody Święta Wojska Polskiego przed Grobem Nieznanego Żołnierza w Warszawie z udziałem Najwyższych Władz Państwowych. Co roku ważnym punktem tych uroczystości jest Honorowa Zmiana Warty. Jednocześnie we wszystkich kościołach polowych w Polsce odprawiane są uroczyste Msze Św. w intencji poległych na polu chwały. Na  licznych cmentarzach w kraju mają miejsce apele poległych.