21 lutego z inicjatywy UNESCO na całym świecie obchodzony jest dzień języka ojczystego. Upamiętnia on wydarzenia z Bangladeszu z 1952 r, gdy pięciu studentów uniwersytetu w Dhace zginęło na demonstracji, na której domagali się nadania językowi bengalskiemu statusu języka urzędowego. Celem święta jest celebracja różnorodności językowej przy jednoczesnym docenieniu języków ojczystych różnych nacji i ludów. Naukowcy twierdzą, że na świecie używanych jest ponad 6000 języków, jednak liczba ich systematycznie spada. Najbardziej zanikają języki afrykańskie – kilkadziesiąt z nich jest zagrożonych wymarciem w ciągu najbliższych dziesięcioleci. Każdy język jest bogactwem kulturowym, gdyż każdy język tworzy trochę inny obraz świata. Z każdym z nich wiąże się swoisty sposób rozumienia rzeczywistości, patrzenia na nią z różnych perspektyw. Utrata języka zubaża ludzkość i jej dziedzictwo.

Język polski wywodzi się z języka praindoeuropejskiego i powstał z zachodniego wariantu języka prasłowiańskiego, z dialektu lechickiego, używanego przez wiele plemion zamieszkujących tereny Wielkopolski, Śląska, Małopolski, Mazowsza: Bobrzanie, Dziadoszanie, Lędzianie, Opolanie, Polanie, Ślężanie, Wiślanie. Plemiona te zjednoczyli Piastowie, dlatego kształtowanie się polskiej państwowości odegrało kluczową rolę w rozwoju polszczyzny.

W spisanej po łacinie po 1268 r. „Księdze henrykowskiej”, kronice założenia i uposażenia opactwa Cystersów w Henrykowie, znajduje się zdanie, które jest uważane za najstarsze zapisane w języku polskim. W transliteracji zdanie to brzmi: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai, w wyniku transkrypcji można je zapisać jako: Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj, co współcześnie oznacza: Daj, niech ja pomielę, a ty odpoczywaj. Co niezmiernie ciekawe, zostało ono wypowiedziane przez osiadłego na Dolnym Śląsku czeskiego rycerza Boguchwała do jego miejscowej żony, gdy ta mełła ziarno na ręcznych żarnach. Jako że mielenie ziarna było wtedy uważane za pracę niegodną mężczyzny, Czech ten został nazwany przez sąsiadów Brukałą (zbrukany), a przezwisko to dało także miano całej osadzie - Brukalice. W 2015 r. kronika ta została wpisana na listę „Pamięć Świata” UNESCO. Pierwsze teksty w języku polskim były głównie tłumaczeniami fragmentów Pisma Św. czy psałterzy. Później, w XVI wieku, pojawił się Mikołaj Rej. Dawne miano „Ojca języka polskiego” zawdzięczał autorskiemu posłaniu zawartemu w zbiorze satyrycznych epigramatów „Zwierzyniec” (1562): „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają”. W posłaniu tym autor, zgodnie z ideałami reformacji, daje do zrozumienia, że Polacy mają nie język gęsi (łacinę, nazywaną tak od brzmienia jej wymowy, od gęsich piór używanych ówcześnie do pisania, a także w kontekście legendy o gęsiach, które obroniły Rzym), lecz swój własny, polski i tym samym deklaruje kulturową i polityczną niezależność Rzeczypospolitej od papieskiego Rzymu. Dzisiaj docenia się tworzących wcześniej po polsku autorów średniowiecza (Władysław z Gielniowa) i renesansu (Biernat z Lublina), jednak Rej jako pierwszy ujawnił tak wyraźną samoświadomość jako pisarz.

 Język polski to zlepek bardzo wielu języków. Szacuje się, że ok. 80% naszego słownictwa to słowa zapożyczone. Według polonistów, Polacy zapożyczają nawet takie słowa, które spokojnie można by było zastąpić językiem ojczystym. Dodatkowo zauważają, że część Polaków nie dba o poprawność języka polskiego. Wielu wypowiada zdania składające się wyłącznie z wulgaryzmów. Często wymowa jest niewyraźna, wynikająca z niedbałości. Końcówki wyrazów są niepoprawnie wypowiadane lub w ogóle. Powszechne w użyciu są „włanczam”, „poszłem”, „wziąść”, zamiast poprawnych form: włączać, wyłączać, podłączać, odłączać, załączać, poszedłem, wyszedłem, zaszedłem, odszedłem oraz wziąć. Zauważalna jest też hiperpoprawność - podkreślamy „ę” i „ą” nadmiernym natężeniem. Istnieje tendencja do nie odmieniania nazwisk, błędy pojawiają się także w odmianie miesięcy, np. mówimy 1 kwiecień, zamiast poprawnej formy 1 kwietnia. Mamy tendencję do używania pleonazmu, albo prościej: „masła maślanego”. Nasze „spadać w dół”, czy „cofać się do tyłu” to najpowszechniejsze przykłady. Nie da się spadać do góry ani cofać do przodu, więc poprawne formy to po prostu: „spadać”, „cofać”. Podobnie z „akwenem wodnym” („akwen” już z definicji jest zbiornikiem wodnym), albo z „faktem autentycznym” - przecież gdyby nie był autentyczny, nie byłby faktem.

 Na szczęście, pomimo popełnianych błędów język polski nie jest zagrożony i wciąż się rozwija. Z badań statystycznych wynika, że dla większości Polaków język ojczysty jest czymś ważnym. Na zlecenie Rady Języka Polskiego CBOS przeprowadził kilka lat temu specjalne badanie ankietowe, ujawniające stosunek Polaków do języka ojczystego. Ponad 30 proc. badanych stwierdziło w ankiecie, że język polski jest wartością samą w sobie i należy o niego dbać; kolejnych 20 proc. wskazywało, że szacunek do polszczyzny wynieśli z domu.