Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu obchodzony jest w rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Został ustanowiony w 2005 roku przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, aby uwrażliwiać przyszłe pokolenia na tragedię Holokaustu i zapobiegać w ten sposób aktom ludobójstwa w przyszłości.  – Tej zagłady, która szła wtedy, nie zrobili żadni naziści, tylko zrobiły ją Niemcy hitlerowskie – powiedział podczas uroczystości 74. rocznicy wyzwolenia więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau premier Mateusz Morawiecki.

Europejska Sieć Pamięć i Solidarność powstała w 2005 roku z inicjatywy ministrów kultury Niemiec, Polski, Słowacji i Węgier. W 2014 roku dołączyła także Rumunia. Status obserwatora mają w organizacji Austria i Czechy. Zadaniem Sieci jest badanie, dokumentowanie oraz upowszechnianie wiedzy na temat historii Europy XX wieku i sposobów jej upamiętniania ze szczególnym uwzględnieniem okresu dyktatur, wojen i społecznego sprzeciwu wobec zniewolenia.

Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innej narodowości.

13 lipca 2000 roku zmarł się Jan Karski, a właściwie Jan Kozielewski – żołnierz, kurier Tajnego Państwa Podziemnego, świadek Holokaustu, odznaczany najwyższymi odznaczeniami państwowymi – w tym polskim Orderem Orła Białego i amerykańskim Medalem Wolności. Wzór polskiego patrioty. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Jan Karski to bez wątpienia jedna z najważniejszych postaci XX wieku – nie tylko polskiej historii. Zbierając materiały zdjęciowe na temat zagłady Żydów, dwukrotnie przedostał się do warszawskiego getta, a  także do obozu przejściowego w Izbicy. Materiały te mogły zmienić bieg historii. Stałoby się tak, gdyby najbardziej wpływowi politycy na Zachodzie inaczej potraktowali jego raport o zagładzie, który najsłynniejszy emisariusz państwa podziemnego przywiózł z okupowanej Polski. Karski widział, i wiedział, o faktach tak wstrząsających na temat Holokaustu, że wielu – zwłaszcza za Atlantykiem – nie mieściły się one po prostu w głowie.

Dzięki informacjom przekazywanym przez Karskiego alianci już  w 1942 r. mieli świadomość, że miliony Polaków i Żydów skazanych jest na zagładę. Mówili Karskiemu: „Ani polskie, ani tym bardziej żydowskie podziemie nie jest w stanie temu zapobiec. Cała odpowiedzialność spoczywa na potężnych aliantach. – On zaś – Niech żaden przedstawiciel w Lidze Narodów nie śmie się tłumaczyć, że nie wiedział, co się tu dzieje! Rzeczywista pomoc może nadejść tylko z zewnątrz! To miałem przekazać wolnemu światu”. I przekazał. Wszyscy: Eden, Churchill, czy Roosevelt mówili to samo: „Nic nie możemy zrobić”. Niby nie kwestionowano rzetelności dostarczonych przez polskiego kuriera informacji, ale prawdziwy do nich stosunek oddają słowa ówczesnego przewodniczącego Sądu Najwyższego USA, też Żyda: „Wiem, że pan nie kłamie, ale nie mogę uwierzyć w to, co pan mówi. To przechodzi ludzką wyobraźnię”. Karski do dziś jest dla Zachodu wielkim wyrzutem sumienia.

„Niemcy hitlerowskie karmiły się ideologią faszystowską”

– Tej Zagłady, która szła wtedy, nie zrobili żadni naziści, tylko zrobiły ją Niemcy hitlerowskie – powiedział podczas uroczystości 74. rocznicy wyzwolenia więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau premier Mateusz Morawiecki. – To Niemcy hitlerowskie karmiły się ideologią faszystowską, którą potem, też do dzisiaj, wszyscy historycy tak określają. Ale całe zło wzięło się z tego państwa i o tym nie wolno zapominać, bo inaczej następuje relatywizacja zła – dodał, przypominając też słowa Jana Pawła II, które wygłosił on podczas wcześniejszych uroczystości na terenie Auschwitz-Birkenau. Przypomniał też, że 2019 r. jest rokiem okrągłych rocznic, m.in. 30-lecia transformacji ustrojowej i upadku komunizmu. – Ale 80 lat wcześniej z rozkazu Niemiec hitlerowskich Polacy i inne narody zamieszkujące II Rzeczpospolitą nie tylko straciły wolność, ale Żydzi polscy skazani zostali na Zagładę, a Polacy zostali skazani również na Zagładę – Państwo polskie stoi na straży prawdy, która nie może być w żaden sposób relatywizowana i taką obietnicę pełnej prawdy o tamtych czasach chcę tutaj złożyć – Musimy prawdzie patrzeć prost w oczy, po to, żeby ta straszna, okrutna śmierć, która dotknęła wszystkich więzionych tutaj i w innych niemieckich obozach zagłady, żeby oni nie zginęli jeszcze raz – powiedział szef rządu Mateusz Morawiecki.