9 lutego 2011 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – Pan Bronisław Komorowski podpisał ustawę, na mocy której został ustanowiony Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, obchodzony w dniu 1 marca. Dzień nawiązuje do zasług organizacji i grup niepodległościowych, które po zakończeniu II wojny światowej zdecydowały się na podjęcie walki o suwerenność i niepodległość Polski. Jest on wyrazem hołdu dla żołnierzy tzw. drugiej konspiracji, za okazane świadectwo męstwa, niezłomnej postawy i przywiązania do tradycji patriotycznych oraz za krew przelaną w obronie Ojczyzny. Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” to także wyraz hołdu społecznościom lokalnym, których patriotyzm i stała gotowość do poniesienia ofiar na rzecz idei niepodległościowej, pozwoliły na kontynuację oporu przez długie lata. 

Idea ustanowienia Narodowego Dnia „Żołnierzy Wyklętych” wiąże się ściśle z dniem 1 marca 1951 r. W tym właśnie dniu w więzieniu mokotowskim w Warszawie odbyła się egzekucja siedmiu członków władz konspiracyjnej organizacji „Wolność i Niezawisłość” (WiN). Wśród straconych byli przedstawiciele pokolenia, które kontynuowało walkę o niepodległą Polskę: prezes IV Zarządu Głównego WiN – ppłk Łukasz Ciepliński oraz mjr Adam Lazarowicz, mjr Mieczysław Kawalec, kpt. Józef Batory, kpt. Franciszek Błażej, kpt. Józef Rzepa i por. Karol Chmiel. W dniu 14 października 1950 r. zapadł wyrok na ppłk. Ł. Cieplińskiego i jego współpracowników. Ostateczny wyrok - kara śmierci - został ogłoszony w dniu 16 grudnia 1950 r. Prezydent Bolesław Bierut nie skorzystał z prawa łaski. W 1945 r. polskie podziemie antykomunistyczne miało w swoich szeregach ok. 250 000 konspiratorów, wśród których działało ok. 20 000 żołnierzy z oddziałów leśnych walczących z bronią w ręku. Oddziały te przez kolejne lata, działając w osamotnieniu, były tropione i likwidowane w walce bądź w wyniku aresztowań ich członków przez organy bezpieczeństwa. Symboliczny koniec tzw. „żołnierzy leśnych” nawiązuje do śmierci Józefa Franczaka ps. „Lalek”, który zginął w walce z oddziałami Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w dniu 21 października 1963 r. Zrzeszenie WiN było największą organizacją konspiracyjną działającą w Polsce po rozwiązaniu w dniu 19 stycznia 1945 r. Armii Krajowej przez ostatniego jej komendanta - gen. Leopolda Okulickiego ps. „Niedźwiadek”. Powstało w dniu 2 września 1945 r. z inicjatywy grupy oficerów rozwiązanej AK. Głównym celem tej organizacji było gromadzenie informacji o sytuacji społeczno-politycznej w kraju, a także prowadzenie wśród społeczeństwa propagandy niepodległościowej. Przywódcy organizacji nie byli przekonani co do wybuchu konfliktu między Zachodem a Związkiem Radzieckim. Wierzyli, że uda się uniknąć rozlewu krwi poprzez wygraną ugrupowań niepodległościowych w wyborach zaplanowanych na styczeń 1947 r. Zarząd Główny WiN był przeciwny kontynuowaniu zbrojnego oporu przez byłe oddziały AK. Nie znalazło to jednak właściwego zrozumienia w terenie, gdyż pod wpływem terroru, gwałtów i morderstw dokonywanych przez przedstawicieli aparatu bezpieczeństwa Związku Radzieckiego i Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, rodziła się żądza odwetu i obrony ludności przed wszelkimi nieprawościami. Zrzeszenie zakończyło działalność z chwilą aresztowania jego członków przez Urząd Bezpieczeństwa.

Bilans działalności pokolenia Polski Podziemnej był niezwykle tragiczny. Wykonano ok. 5 000 wyroków śmierci na polskich patriotach, prawie 21 000 osób zostało zamordowanych w komunistycznych więzieniach, ok. 20 000 poległo w walce, a ponad 50 000 zostało wywiezionych do obozów w Związku Radzieckim. Wymiar sprawiedliwości skazał ok. 250 000 za tzw. przestępstwa polityczne. Ostatni żołnierze podziemia niepodległościowego opuszczali więzienia na początku lat siedemdziesiątych.

www.wojsko-polskie.pl